gore

  • slika 3

IV 02. Životna sredina opštine Alibunar

IV 02.01. Vodni resursi

Opština Alibunar nema prirodnih vodotoka. Teren zaobilaze Tamiš, Tisa, Karaš i Dunav. Jedini veštački vodotok je kanal Dunav - Tisa - Dunav, koji čini severoistočnu granicu opštine. Kod hidrografskih prilika ovde se javlja problem naizgled kontradiktoran, manjak i višak podzemne vode.

Celo područje ˝Donje terase˝ ima obilje vode i faktički se nalazi na površini jezera.

Za ˝Gornju terasu˝ u SZ delu Deliblatske peščare  može se reći da je siromašna vodom. 

U ovom delu ne postoje vodeni tokovi, niti mesto na kojima bi se voda mogla zadržati. Podzemne vode su dosta duboko od površine.

BeliBager.jpgNa ˝Gornjoj terasi˝ na Devojačkom bunaru, postoje kopani bunari - Dolapi. Voda se vadila uz pomoć konjske vuče. Voda iz kopanih bunara se koristi za ljudsku upotrebu, napajanje stoke, prskanje u poljoprivredi i to: u naseljenom mestu Vladimirovac dubina bunara je 132 metra, u Banatskom Karlovcu dubina se kreće od 120 do 130 metara, u Janošiku i Lokvama takođe od 120 do 130 metara.

Dubina Devojačkog bunara je 163 metra. Postoji inicijativa da se bunar restaurira i da se za vreme manifestacija demonstrira njegov nekadašnji rad.

Problem sa kojim se suočava Alibunar jeste plavljenje nižih delova terena (visok NPV, glinoviti tereni) naselja i atara u periodima učestalih kiša, topljenja snega.

Slabo održavanje postojećih kanala, odnosno nepostojanje istih (zamuljenost, zatravljenost) još jedna je prepreka koju treba prevazići.

Termomineralne vode

GeoThermal.jpgNa teritoriji opštine Alibunar nalazi se jedan od ukupno šest lokaliteta Vojvodine u kojima se lekovita voda koristila, a koji su privremeno ili trajno napušteni. 

Na sektoru Janošik - Jermenovci u periodu 1973-1976 godine radilo je banjsko lečiličte.  Termomineralna voda se eksploatisala iz bušotine Je-17, sa dubine od 982m. Termomineralna voda dobija se iz gornje pontijskih peskova  i peščara sa dubine oko 700 do 800m. Voda ima temperaturu 48˚C, a izdašnost bušotine je 300 litara u minuti. Odeljenje za balneoklimatologiju izvršilo je hemijsku analizu vode pri čemu je utvrđen sadržaj broma, joda, vodonik-sulfida, stroncijuma, a evidentni su gvožđe i barijum.

Institut za nuklearne nauke ˝Boris Kidrič˝ u Vinči ispitao je radioaktivnost vode i utvrdio da ona iznosi 88pCi/l i da potiče od radona, radijuma, ali da se i pored velike radioaktivnosti može koristiti za kupanje.

Ovo je najbogatija voda jodom i najradioaktivnija voda za sada pronađena na tlu Vojvodine. Zavod za urbanizam i komunalno-stambena pitanja iz Novog Sada tokom 1979. godine izradio je Urbanistički projekat Zdravstvenog i turističko-rekreativnog centra u Janošiku, koji bi trebalo da ima različite funkcije i to: zdravstveno-lečilišnu i rekreativnu, sportsko-rekreativnu, lovno-ribolovnu i manifestacionu.

Plan da se ove toplice razviju u kompleksan turistički centar Južnog Banata u kojem bi, pored stacionarnog, trebalo da se razvije i izletnički turizam za sada nije ostvaren. Centar bi se gradio na poljoprivrednom zemljištu opštine Alibunar, južno od puta Janošik - Jermenovci, duž kanala Dunav - Tisa - Dunav.

Na Devojačkom bunaru nalazi se izvor termalne vode na dubini od 1.100m, sa temperaturom od 26˚ iz kog se snabdeva postojeći otvoreni bazen. 

Zbog znatno povećanih plavljenih i zabarenih površina značajno su i povećane površine koje predstavljaju izvorišta larvi komaraca, što može doprineti njihovoj masovnoj pojavi.

 

IV 02.02. Energija vetra

Studija «Atlas vetrova AP Vojvodine» 2008. je detaljno analizirala stanje vetrova na teritoriji AP Vojvodine sa aspekta brzina i energetskog potencijala. Za analizu su korišćeni podaci o brzini i pravcu duvanja vetrova sa glavnih meteoroloških stanica (GMO) Hidro-meteorološkog zavoda Srbije, koje se nalaze u Vojvodini (8 stanica). Obrađen je period od 2000-2007. godine i izvršena digitalizacija mernih rezultata.

Rezultati obrade WasP softverom uključuju

  1. Klimatologiju izmernog vetra na 10 m za 8 stanica,
  2. Atlas ekstrapolisanog vetra na 50 m iznad tla i
  3. Detaljne mape brzine vetrova u m/s i srednje gustine snage vetrova u W/m2 za 8 stanica

Na osnovu ovih rezultata primenom metoda interpolacije i korišćenjem softvera Surfer, došlo se do detaljnih mapa brzine vetrova u m/s i srednje gustine snage vetrova u W/m2 za celu teritoriju AP Vojvodine za 10m, 25m, 50m, 100m i 200m visine iznad tla.

Krajnji rezultati studije pokazuju da je opština Alibunar bogata kvalitetnim vetrovima, posebno na visinama preko 50m iznad tla, a naročito preko 100m iznad tla, što odgovara savremenim vetroeletranama snaga 2-5 MW. Posebno se ističe oblast južnog i jugoistočnog Banata gde je ekploatacija energije vetra potpuno ekonomski isplativa (srednje godišnje brzine vetrova preko 6m/s).

 

IV 02.03. Biološka raznovrsnost

Biljni i životinjski svet  kao deo turističke ponude na domaćem i inostranom tržištu predstavljaju samostalne i komplementarne turističke motive sa više atributa turističke privlačnosti. 

Na teritoriji opštine Alibunar nalazi se zaštitna zona oko specijalnog prirodnog rezervata ˝Deliblatska peščara˝ na lokalitetu Devojački bunar. Deliblatska peščara je specifičan deo prirode koja se po svojim odlikama – poreklu, substratu, ekološkim uslovima, biljnom i životinjskom svetu razlikuje od svoje okoline. Prekrivena je stepsko-šumskom vegetacijom koja vezuje peščane mase od pokretanja vetrom i vodom. Osnovna je karakteristika biotopa Deliblatske peščare da je vrlo kratke geneze i da je  uloga čoveka  u njegovom nastanku i održavanju velika. 

Zahvaljujući botaničaru švajcarskog porekla Franji Bahofenu, šumskom stručnjaku koji je podneo osnovu za vezivanje peska i njegovog pošumljavanja 1815. godine, Deliblatska peščara menja svoj opis. Izvršeno je stabilizovanje pokretnog peska jer su svi pokušaji do tada bili bezuspešni jer se stabilizacija vršila od centralnog dela peščare ka obodu.

Sa ozelenjavanjem se krenulo od oboda peščare ka centru, sejanjem višegodišnjih i jednogodišnjih biljaka koje su vezivale pesak. U početku su to bile trave koje su promenile mikroklimat, a kasnije se vršila sadnja bagremovih šuma. Seme bagrema raznosila je košava na velike daljine što je pomoglo daljem razvoju šumskog pokrivača. Kada je Deliblatska peščara stabilizovana, travni i šumski pokrivač promenili su mikroklimat, jer je do tada topliji vazduh sa usijanog peska onemogućavao ciklonsku aktivnost. Sada ovo područje prima oko 633mm padavina.

U Deliblatskoj peščari danas je biljni svet veoma raznovrstan. Zastupljen je sa 759 utvrđenih vrsta, podvrsta, formi i varijeteta biljaka od čega je preko 100 drvenastih. Poseban značaj za očuvanje genetskog fonda imaju trajne reliktne, endemične i proređene vrste.

Biljni pokrivač je predstavljen sa četiri osnovna tipa vegetacije i to:

  • peščarska,
  • stepska,
  • močvarna i
  • šumska vegetacija.

Šumski kompleksi obuhvataju površinu od 152 ha sa:

  • šumom bagrema sa mešanim vrstama topole i bresta,
  • šumom crnog i belog bora sa primesama topole i bagrema,
  • topolove šume na manjim kompleksima.

DSCN0376.JPGFlora Deliblatske peščare je brojna i specifična sa viša endema, pa predstavlja bogatstvo sa botaničkog i privrednog gledišta. Treba istaći: divlji božur, gorocvat, đurđevak, đipovinu, kanfor, borovice-kleke. Zbog optimalnih uslova, gajenje lekovitog bilja ima veliki značaj.

Pčelarstvo je simbol Deliblatske peščare s obzirom na prostranstvo bagremovih šuma i livada.

Brojnost vrsta životinskog sveta takođe je velika i  raznolika. Ptica ima oko 94 vrsta koje se gnezde u peščari, dok broj insekata još uvek nije definitivno utvrđen. Sisari su malobrojni (oko 22 vrste), ali su neki od njih atraktivni kao visoka lovna divljač. Ima više zaštićenih vrsta ptica, a najređa zaštićena vrsta je orao Krstaš poreklom sa Karpata. Od sisara, zastupljeni su biljojedi (jelen, srna, zec), mesožderi (vuk, lisica, lasica, tvor, divlja mačka, kao i divlja svinja).

Ambrozija je sve veći problem, čijem rešavanju nije pristupljeno sistematski, iako je studija o ovom problemu, sa detaljnim podacima i predlogom mera urađena još u toku prvih meseci 2008. godine. Takođe, dostupna su i iskustva drugih opština i Pokrajinskih organa koji se godinama bore sa ovom opasnom, alergenskom biljkom.

IV 02.04. Zemljište

Prisutan je problem lesnih odseka – zarušavanje i odronjavanje zemlje. U naseljenom mestu Alibunar - duž ulica i puta od centra naselja ka bregu – ugrožena sigurnost i bezbednost čoveka, objekata, saobraćaj.

IV 02.05. Šume

Primetan je mali procenat pošumljenosti opštine. Izrađen je Projekat pošumljavanja odnosno podizanja vetrozaštitnih pojaseva za Opštinu Alibunar. Opština je na konkursima Pokrajinskog sekretarijata dobijala određeni broj sadnica – mali je procenat održanih posađenih sadnica zbog lošeg i skoro nikakvog početnog održavanja (okopavanje, zalivanje u početnom periodu 2-3 godine), sušenja, namernog vađenja, uništavanja od strane čoveka i životinja.

IV 02.06. Vazduh

Zagađenje vazduha se javlja od svakodnevnih ljudskih aktivnosti (saobraćaj, zagrevanje, čađ), zatim od farmi (stajsko đubrivo), silosa, otkupnih stanica, žitarica (prašina).

Na teritoriji opštine prisutna su karakteristična strujanja vazduha, pa je postavljena merna stanica za procenu opravdanosti iskorišćavanja obnovljivih izvora energije – vetrenjače. Prvi rezultati očekuju se na početku 2010. godine.

IV 02.07. Uticaj poljoprivrede i privrede na životnu sredinu

Identifikovano je nekoliko preduzeća sa sledećim karakterističnim pretnjama po okolinu:

''DELTA AGRAR'' DOO Beograd

Farma: RJ ''DELTA FARMA'' Vladimirovac

  • Objekat farme svinja se nalazi van građevinskog reona u Vladimirovcu, na udaljenosti oko 500m od magistralnog puta Beograd – Vršac – Rumunija i puštena je u rad sredinom 80-tih godina.
  • Veliki problem predstavlja stvoreno čitavo jezero osoke površine oko 8 hektara. 
  • Projektom za izgradnju farme je predviđeno da se prikupljanje tečnog stajnjaka od proizvodnih objekata preko kanalizacione mreže odvodi do laguna kapaciteta četvoromesečne zalihe, a za pražnjenje su predviđene pumpe za rasturanje u površinsku mrežu za navodnjavanje. Međutim, kako kapacitet lagune nije bio dovoljan da prihvati stvorene količine osoke, ona se izlivala i prirodnim padom se slivala u obližnju prirodnu depresiju i vremenom se stvorilo jezero. Kako se ništa nije činilo da se tečni stajnjak iskoristi prilikom navodnjavanja, a sama farma nije imala svoje njive, osoka se još više nagomilavala pa se oko depresije morali raditi i nasipi, a vremenom preti opasnost da se pod pritiskom probiju nasipi i poplave okolne njive.     
  • Najveći problem je u tome što, ove velike količine osoke i bakterije fekalnog karaktera, vremenom mogu zagaditi podzemne vode od kojih se vrši vodosnabdevanje naselja Vladimirovac, a što može ugroziti i celu teritoriju opštine Alibunar. Zbog toga se redovnije vrše mikrobiološka i fizičko-hemijska ispitivanja vode za piće.
„BANAT“ AD – Banatski Karlovac:
  • Prevoženje konfiskata: širenje neprijatnog mirisa i prosipanje po putu zbog neadekvatnog tehničkog prevoženja – u otvorenim i oštećenim prikolicama;
  • Kanalizacija otpadnih i industrijskih voda se završava u naselju – do železničkog mosta prema ritu – ispušta se u otvoren kanal koji dalje ide do atarskih kanala;
  • Hladnjača - kotlarnice sa amonijakom, moguć hemijski akcident zbog nepravilnog održavanja i nepridržavanja zaštite na radu.

„JUGOBANAT“ Banatski Karlovac:

  • Lagerovanje velikih količina zemljanog materijala i to pored magistralnog puta - raznošenje prašine od vetra; dovoženjem – transportni putevi (ulice)
„AGROŽIV“ (Peščara) Farma – B. Karlovac:
  • Fekalije se izbacuju u veštački stvorena jezera (iskopi za potrebe ciglane) bez prečišćavanja;
  • Problem stajskog đubriva;
  • Emisija smrada u okolinu;
  • Problem uginulih životinja (ne nosi se na određeno stočno groblje).
Potencijalni zagađivači: benzinske pumpe u svim naseljima – u slučaju akcedenta
  • Zauljene vode (zagađenje zemljišta, podzemnih voda);
  • Moguć požar (zaštita na radu);
  • Emisija isparenja nafte i naftnih derivata, gasa.

IV 02.08. Upravljanje otpadom

U opštini ne postoji plan upravljanja otpadom. Na teritoriji opštine posluje jedno preduzeće za sakupljanje sekundarnih sirovina i reciklažu (BK Sirovine, Banatski Karlovac).

Deponije su problem u svim naseljenim mestima – nema pravilnog odabira lokacije do opremanja deponije (po Pravilniku). Već godinama građani Banatskog Karlovca imaju problem sa smetlištem u bloku 20A Banatski Karlovac – gde je neophodna hitna sanacija i rekultivacija (stvaranje rekreacionog centra – za odmor: npr. veštačko jezero, okolni teren kao parkovsko uređenje, i slično).

U naseljenim mestima Alibunar, Banatski Karlovac i Vladimirovac postavljeni su kontejneri za razvrstavanje otpada (pet ambalaža, papir-karton, metal, staklo...).

Sve veći problem je PET ambalaža, za čije razlaganje je potrebno i do 400 godina.

Takođe, ne postoji kanalizaciona mreža sa prečišćavanjem otpadnih voda:

  • Naselje Banatski Karlovac – ima kanalizaciju, ali nema prečišćavanje otpadnih voda – otpadna voda se izbacuje u otvorene kanale na kraju naselja koji su povezani sa atarskim kanalima, a dalje povezani na kanal DTD (ujedno se zagađuje zemljište, podzemna voda, voda iz kanala se koristi za navodnjavanje bašti, čovek koristi povrće, za hranu – sami sebe trujemo)
  • U Alibunaru, kanalizacija nije izgrađena u svim mestima, takođe ne postoji prečišćavanje otpadnih voda
  • U Janošiku, izgradnja kanalizacije je završena – planirano je i prečišćavanje (donacija Slovačke) – ali je potrebno pribaviti sve neophodne dozvole.
  • Naselja Lokve i Vladimirovac su u proceduri dobijanja potrebnih dozvola: trenutno imaju Akt o urbanističkim uslovima i u fazi su dobijanja odobrenja za izgradnju. Idejni projekti sadrže i deo prečišćavanja.

Štampa El. pošta

Baner Pecat 211x81